{"id":1239,"date":"2013-10-01T12:30:03","date_gmt":"2013-10-01T10:30:03","guid":{"rendered":"http:\/\/kortopsikoloji.com\/dergi\/?p=1239"},"modified":"2013-10-01T12:30:03","modified_gmt":"2013-10-01T10:30:03","slug":"biz-bazen-bilmesek-de-beyin-bilir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/korto.com.tr\/en\/biz-bazen-bilmesek-de-beyin-bilir\/","title":{"rendered":"B\u0130Z BAZEN B\u0130LMESEK DE BEY\u0130N B\u0130L\u0130R"},"content":{"rendered":"<p><a title=\"Amber Dalmaz kimdir?\" href=\"http:\/\/kortopsikoloji.com\/amberdalmaz.php\" target=\"_blank\" rel=\"noopener nofollow\"><strong>Klinik Psikolog Amber Dalmaz Urfal\u0131<\/strong><\/a><\/p>\n<p>\u015eu beyin zeki organ. Kapal\u0131 kutu falanda de\u011fil. Basbaya\u011f\u0131 etkisi ortada. Ama g\u00f6ren g\u00f6zler i\u00e7in&#8230;<\/p>\n<div>\n<p><span style=\"font-family: Georgia, 'Times New Roman', serif;\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft\" style=\"border: 0px;\" src=\"http:\/\/2.bp.blogspot.com\/-hR_bpkzoj0E\/UkskCoeHVsI\/AAAAAAAAARQ\/dgx5UIHQ-lg\/s320\/Resim1.jpg\" alt=\"\u00e7ocuklar\u0131n ki\u015filik ve zihinsel geli\u015fimi\" width=\"320\" height=\"240\" border=\"0\" \/><\/span><\/p>\n<p>\u00c7ocuklar ve anne babalarla ili\u015fkiler s\u00f6z konusu oldu\u011funda, son d\u00f6nem \u00e7al\u0131\u015fmalar art\u0131k psikolojinin n\u00f6robiyolojik temelleri \u00fczerinde durmakta. Bebeklikten bu yana, i\u00e7inde bulunulan ailedeki yeti\u015fkinlerin &#8220;beyinlerinden yans\u0131yanlar&#8221; \u00e7ocu\u011fun benli\u011fini geli\u015ftiriyor, ayn\u0131 zamanda \u00e7evresindeki yeti\u015fkinlerin &#8220;beyinlerini&#8221; etkiliyor. Bebe\u011fin benli\u011fini olu\u015fturan en temel birim olan beyin, geli\u015fmek ve b\u00fcy\u00fcmek i\u00e7in bir yeti\u015fkin beynine ihtiya\u00e7 duymakta. Yani &#8220;insan insana ili\u015fkiyle b\u00fcy\u00fcr\u00fcz&#8221; derken asl\u0131nda, &#8220;beyin beyine ili\u015fkiyle b\u00fcy\u00fcr\u00fcz&#8221; dersek yanl\u0131\u015f olmaz.<\/p>\n<p>Do\u011fumumuzdan, hatta do\u011fumumuzdan \u00e7ok daha \u00f6nceden itibaren benlik geli\u015fimimiz ba\u015fl\u0131yor. D\u00fcnyaya ili\u015fkisel bir yap\u0131yla\u00a0geliyoruz. Son d\u00f6nemde, genetik bilimi ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131 da,\u00a0\u00e7ocuklar\u0131n\u00a0benlik geli\u015fiminde genlerden \u00e7ok, ili\u015fkiler ve kaliteli temas deneyimlerinin yo\u011fun etkisi \u00fczerinde durmaya ba\u015flad\u0131. Bir \u00e7ocu\u011fun benli\u011finin geli\u015fmesindeki en \u00f6nemli \u015fey, ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 ili\u015fkilerden sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 deneyimler yoluyla zihinlerinde \u015fekillenen alg\u0131lar olmakta .<\/p>\n<h3><strong>\u0130li\u015fkisel alt yap\u0131 demi\u015fken, bu tam olarak nedir?<\/strong><\/h3>\n<p><span style=\"font-family: Georgia, 'Times New Roman', serif;\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignright\" style=\"border: 0px;\" src=\"http:\/\/3.bp.blogspot.com\/-YUEZJZoj7pU\/Ui8yAut0t-I\/AAAAAAAAAQk\/S0fAgbCYAsA\/s320\/beyin+i%C3%A7inde+beyin.jpg\" alt=\"\u00e7ocuklar\u0131n ki\u015filik ve zihinsel geli\u015fimi\" width=\"320\" height=\"169\" border=\"0\" \/><\/span>Maymunlar \u00fczerinde 90&#8217;l\u0131 y\u0131llar\u0131n ba\u015f\u0131nda yap\u0131lan &#8220;ayna n\u00f6ron&#8221; \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131ndan k\u0131saca s\u00f6z etmek yararl\u0131 olabilir. Bu \u00e7al\u0131\u015fmalar, bir davran\u0131\u015f\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftiren ki\u015finin beyin faaliyetleriyle, onu izleyen ki\u015filerin beyninin faaliyetinin birbiriyle ayn\u0131 oldu\u011funu g\u00f6steriyor. Yani, birisinin bir \u015feyi ya\u015famas\u0131n\u0131 izlemek bile, kendimiz ya\u015f\u0131yormu\u015fuz gibi bizi etkiliyor. Yani, asl\u0131nda beyinlerimiz aras\u0131nda g\u00f6r\u00fcnmeyen bir ayna var.\u00a0Kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 durdu\u011fumuzda, iki beyin birbirine dokunuyor. Birinde ne varsa, di\u011ferine de o ge\u00e7iyor.\u00a0Bende \u00fcz\u00fcnt\u00fc varsa, kar\u015f\u0131ya da onu veriyorum. Ben mutluysam, di\u011feri de mutlulu\u011fumu al\u0131yor.\u00a0Di\u011fer ki\u015finin beyni de benden ald\u0131\u011f\u0131 mesajlarla yeni bir bi\u00e7im kazan\u0131p, o haliyle tekrardan di\u011fer beyinlerle etkile\u015fim kuruyor.\u00a0Zincirleme ve s\u00fcrekli&#8230; An be an&#8230;<\/p>\n<p>Normal \u015fartlarda, beynimizin &#8220;ba\u011flanma sorunu&#8221; yok asl\u0131nda. O an kar\u015f\u0131s\u0131nda ne g\u00f6r\u00fcyorsa, ona ba\u011flan\u0131yor. K\u00fc\u00e7\u00fckten b\u00fcy\u00fc\u011fe her beyin i\u00e7in ge\u00e7erli bu etkile\u015fim. Ama konumuz \u00e7ocuklarsa, onlar\u0131n beynini bir d\u00fc\u015f\u00fcnmeli. Bunu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrken de, \u00e7ocu\u011fun ruhsal durumunu, anne ve baban\u0131n kendi i\u00e7inde bulunduklar\u0131 ruhsal durumdan \u00e7ok da ba\u011f\u0131ms\u0131z d\u00fc\u015f\u00fcnmemeli. \u00c7ocu\u011fa bak\u0131m veren ki\u015finin beyninin i\u015flevi nas\u0131lsa, aradaki g\u00f6r\u00fcnmeyen ayna sayesinde, o haliyle \u00e7ocu\u011fun beyniyle ba\u011flan\u0131r. Bu sebeple, \u00e7ocu\u011fun ihtiyac\u0131 ve duygusu her neyse, anne-baban\u0131n ve di\u011fer bak\u0131m veren ki\u015filerin de bu ihtiya\u00e7 ve duyguya e\u015flik edebilmeleri olduk\u00e7a \u00f6nemli. \u00c7\u00fcnk\u00fc, ebeveynin deste\u011fi ve e\u015fli\u011fi sadece \u00e7ocu\u011fa iyi gelmekle kalm\u0131yor, \u00e7ocu\u011fun &#8220;iyile\u015fen&#8221; beyin aktivitesi ve ruhsal hali de ebeveyni etkiliyor.<\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p><span style=\"font-family: Georgia, 'Times New Roman', serif;\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft\" style=\"border: 0px;\" src=\"http:\/\/1.bp.blogspot.com\/-rAe7eg2RkDs\/UksbAOZ205I\/AAAAAAAAARA\/EKaz-9_Tw7M\/s1600\/aynaaaa.jpg\" alt=\"\u00e7ocuklarda ki\u015filik ve zihinsel geli\u015fim\" width=\"200\" height=\"160\" border=\"0\" \/><\/span>Duygu ve d\u00fc\u015f\u00fcncemiz, beynin farkl\u0131 pek \u00e7ok h\u00fccresinin, alan\u0131n\u0131n ve yollar\u0131n\u0131n bir arada \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131yla ortaya \u00e7\u0131kan ya\u015fant\u0131lard\u0131r. Bu a\u00e7\u0131dan bakarsak, \u00f6rne\u011fin bir \u00e7ocuk \u00fcz\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc zaman, bu \u00fcz\u00fcnt\u00fcn\u00fcn ya\u015fanmas\u0131na temel olu\u015fturan i\u015flevler ve alanlar belirlidir. \u00c7ocu\u011fun \u00fcz\u00fcnt\u00fcs\u00fcn\u00fc &#8220;g\u00f6ren&#8221; ve &#8220;duyan&#8221; ebeveynlerin beyinlerinde de, benzer beyin alanlar\u0131nda etkilenme beklenir. Bu sayede, \u00fcz\u00fcnt\u00fcn\u00fcn i\u00e7eri\u011fini anlay\u0131p, \u00e7ocu\u011fun duygusunu ya\u015famas\u0131na izin verip, uygun bir destek verebilmeleri m\u00fcmk\u00fcn olur. Yani, \u00e7ocuktan daha &#8220;az&#8221; ya da daha &#8220;fazla&#8221; bir duygu ya\u015famaks\u0131z\u0131n, onun yan\u0131nda bulunabilirler. Bir anlamda dans gibi; aya\u011f\u0131na basmadan, uzakta da durmadan. Beatrice Beebe adl\u0131 ara\u015ft\u0131rmac\u0131, 4 ila 12 ayl\u0131k bebekler ve anneleriyle yapt\u0131\u011f\u0131 bir \u00e7al\u0131\u015fmada s\u00f6z\u00fc edilen beyin ve benlik geli\u015fiminin \u00f6neminden bahsetmekte.\u00a0Yapt\u0131\u011f\u0131 deneylerden birisinde, s\u0131zlanmakta olan bir bebe\u011fin, bu huzursuzlu\u011fun \u00fczerinde durmaks\u0131z\u0131n sadece g\u00fcl\u00fcmseyip, aya\u011f\u0131yla oynayan\u00a0bir anne kar\u015f\u0131s\u0131nda, bebe\u011fin y\u00fcz ifadesinin daha da olumsuz hale geldi\u011finden s\u00f6z eder. Buradaki g\u00fcl\u00fcmseme, &#8220;e\u015fliksiz&#8221; ve \u201canlams\u0131z\u201d oldu\u011fu i\u00e7in, bebek taraf\u0131ndan kar\u015f\u0131lanamaz ve dolay\u0131s\u0131yla da olumsuz bir yans\u0131ma olarak anneye\u00a0geri d\u00f6ner.<\/p>\n<h3>Peki nedir bu deneylerin anlam\u0131?<\/h3>\n<p>Bir \u00e7ocuk ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 farkl\u0131 durumlarda pek \u00e7ok farkl\u0131 duygu hissedebilir. \u00d6nemli olan, bu duygular\u0131 ya\u015farken onun yan\u0131nda olabilmek, duygular\u0131na izin verebilmek ve onu utand\u0131rmamakt\u0131r. \u00dcz\u00fclen bir \u00e7ocu\u011fun kar\u015f\u0131s\u0131nda, onu g\u00fcld\u00fcrmeye \u00e7al\u0131\u015fan ebeveyn, her ne kadar &#8220;iyi&#8221; bir niyetle bunu yapsa da, bunun \u00e7ocu\u011fa olumlu bir katk\u0131s\u0131 olmaz. Ya da k\u0131zan bir \u00e7ocu\u011fun kar\u015f\u0131s\u0131nda, k\u0131zg\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131n derecesini &#8220;azaltmak&#8221; ad\u0131na onu g\u00f6rmezden gelmek, \u00f6fkesini daha da art\u0131racakt\u0131r. G\u00f6zle g\u00f6r\u00fclmeyen beyinler aras\u0131 etkile\u015fimde de, ebeveyn ve \u00e7ocu\u011fun frekans\u0131n\u0131n ortak olmas\u0131 beklenir. \u00a0Frekans\u0131 bozan \u00f6rneklerden ilk akla gelenler; \u00f6fkeye kar\u015f\u0131 duyars\u0131zl\u0131k, \u00fcz\u00fcnt\u00fcye kar\u015f\u0131 ne\u015fe ya da kayg\u0131ya kar\u015f\u0131 ak\u0131l vermedir. Ayn\u0131 zamanda, sizin psikolojik sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131z ve duygusal s\u00fcre\u00e7leriniz ne kadar &#8220;sa\u011fl\u0131kl\u0131ysa&#8221;, bu, \u00e7ocu\u011funuzun s\u00fcrecini de o kadar etkileyecektir. Peki ebeveynler olarak siz nelere dikkat edebilirsiniz?<\/p>\n<\/div>\n<div>\n<ul>\n<li>\u00a0Beyninize iyi bakmak: Kendi i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131z ko\u015fullara, bu ko\u015fullara tepkilerinize, hangi duygular\u0131 daha \u00e7ok fark ederek ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131za dikkat edebilirsiniz. Sizin yan\u0131n\u0131zda ve sizinle birlikte &#8220;b\u00fcy\u00fcme ve geli\u015fme&#8221; s\u00fcrecinden ge\u00e7en \u00e7ocu\u011funuz da, bu sayede kendi duygular\u0131n\u0131 ve tepkilerini daha fazla ay\u0131rt edebilir.<\/li>\n<\/ul>\n<ul>\n<li>Ortadan kald\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015fmadan beklemek: Duygular hakk\u0131nda bilmemiz gereken en \u00f6nemli ger\u00e7ek, onlar\u0131 t\u00fcketti\u011fimizdir. Ancak duygumuzu hissetmemize izin verirsek, bu duygu azal\u0131p ortadan kalkabilir. Ayn\u0131 \u015fey \u00e7ocuklar i\u00e7in de ge\u00e7erlidir. \u00c7ocu\u011fun \u00fcz\u00fcnt\u00fcs\u00fcn\u00fc, \u00f6fkesini, endi\u015fesini h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde ortadan kald\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015fmak, bunlar\u0131n s\u00fcre\u00e7 i\u00e7erisinde daha s\u0131k ve yo\u011fun miktarda tekrarlanarak ya\u015fanmas\u0131na neden olacakt\u0131r. \u00c7ocu\u011funuza destek olarak, duygusunu ve davran\u0131\u015f\u0131n\u0131 daha \u00e7ok fark etmesini sa\u011flamak ise, onun ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 zor durumdan daha sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve &#8220;b\u00fcy\u00fcyerek&#8221; \u00e7\u0131kmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olacakt\u0131r.<\/li>\n<\/ul>\n<ul>\n<li>Ebeveynler olarak sadece siz \u00e7ocuklar\u0131n b\u00fcy\u00fcme ve geli\u015fmesinde etkili olmuyorsunuz; ayn\u0131 zamanda onlar\u0131n ya\u015fad\u0131klar\u0131 da size yans\u0131yarak, sizin davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131z\u0131 de\u011fi\u015ftirip, geli\u015ftiriyorlar. Asl\u0131nda b\u00fcy\u00fcme ve geli\u015fme, ya\u015fam boyu devam eden ve en \u00f6nemlisi birlikte var olan bir s\u00fcre\u00e7. Bu a\u00e7\u0131dan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ve birlikte b\u00fcy\u00fcme ayr\u0131cal\u0131\u011f\u0131n\u0131 keyifle ya\u015faman\u0131n sizin elinizde oldu\u011funu hat\u0131rlamak yarar sa\u011flayacakt\u0131r.<\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n<p>&nbsp;<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Klinik Psikolog Amber Dalmaz Urfal\u0131 \u015eu beyin zeki organ. Kapal\u0131 kutu falanda de\u011fil. Basbaya\u011f\u0131 etkisi ortada. Ama g\u00f6ren g\u00f6zler i\u00e7in&#8230; \u00c7ocuklar ve anne babalarla ili\u015fkiler s\u00f6z konusu oldu\u011funda, son d\u00f6nem \u00e7al\u0131\u015fmalar art\u0131k psikolojinin n\u00f6robiyolojik temelleri \u00fczerinde durmakta. Bebeklikten bu yana, i\u00e7inde bulunulan ailedeki yeti\u015fkinlerin &#8220;beyinlerinden yans\u0131yanlar&#8221; \u00e7ocu\u011fun benli\u011fini geli\u015ftiriyor, ayn\u0131 zamanda \u00e7evresindeki yeti\u015fkinlerin &#8220;beyinlerini&#8221; etkiliyor. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":6714,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2,396,27],"tags":[392,310,393,44,394,254,262,62,395,397,398,399],"class_list":["post-1239","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cocuk-ergen-psikolojisi","category-ekim2013","category-kapak-yazisi","tag-benlik-gelisimi","tag-beyin","tag-beyin-gelisimi","tag-cocuk","tag-cocuk-beyni","tag-cocuk-gelisimi","tag-duygu","tag-ebeveyn","tag-ebeveynler","tag-kisilik-gelisimi","tag-norobiyoloji","tag-zihinsel-gelisim"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/korto.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1239","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/korto.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/korto.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/korto.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/korto.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1239"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/korto.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1239\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/korto.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6714"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/korto.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1239"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/korto.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1239"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/korto.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1239"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}