{"id":1543,"date":"2014-04-01T09:10:50","date_gmt":"2014-04-01T07:10:50","guid":{"rendered":"http:\/\/kortopsikoloji.com\/dergi\/?p=1543"},"modified":"2014-04-01T09:10:50","modified_gmt":"2014-04-01T07:10:50","slug":"suruden-ayrilani-gercekten-kurt-kapar-mi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/korto.com.tr\/en\/suruden-ayrilani-gercekten-kurt-kapar-mi\/","title":{"rendered":"S\u00dcR\u00dcDEN AYRILANI GER\u00c7EKTEN KURT KAPAR MI?"},"content":{"rendered":"<p>\n\t<strong>\u0130pek \u015eent&uuml;rk<\/strong>\n<\/p>\n<p>\n\t<span style=\"line-height: 1.5em;\">Kararlar\u0131m\u0131z\u0131 &ouml;zg&uuml;rce alabiliyor muyuz? Peki inand\u0131klar\u0131m\u0131z\u0131 cesaretle savunabiliyor muyuz? S&uuml;r&uuml; psikolojisi &ccedil;ok kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z ve hi&ccedil;bir zaman pop&uuml;lerli\u011fini kaybetmeyen bir kavram bizim i&ccedil;in. &Ccedil;o\u011fumuz &ouml;zg&uuml;r d&uuml;\u015f&uuml;nmeyi, ele\u015ftirel bakabilmeyi savunmam\u0131za ra\u011fmen, &nbsp;farkl\u0131 olmay\u0131 genelde g&ouml;ze alam\u0131yoruz.&nbsp; Bir&ccedil;ok insan -&ouml;zellikle de bireysel toplumlarda- kendini ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 toplumdan olabildi\u011fince ba\u011f\u0131ms\u0131z d&uuml;\u015f&uuml;nebildi\u011fini savunur. Kararlar\u0131n\u0131 ve davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 kendi mant\u0131k ve vicdan\u0131n\u0131 referans alarak uygulad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d&uuml;\u015f&uuml;n&uuml;r. &nbsp;Ama bir&ccedil;ok &ccedil;al\u0131\u015fma grup bask\u0131s\u0131n\u0131n insan davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131n &ccedil;ok g&uuml;&ccedil;l&uuml; \u015fekilde etkiledi\u011fini ve bu etkinin sadece ergenlik de\u011fil yeti\u015fkinlikte de g&uuml;&ccedil;l&uuml; bir \u015fekilde s&uuml;rd&uuml;\u011f&uuml;n&uuml; g&ouml;steriyor.&nbsp;<\/span>\n<\/p>\n<p>\n\tBu konuda yap\u0131lm\u0131\u015f en &ouml;nemli &ccedil;al\u0131\u015fmalardan biri 1952&rsquo;de sosyal psikolog Solomon Asch taraf\u0131ndan yap\u0131ld\u0131. Asch&rsquo;in &uuml;nl&uuml; deneyinden &ouml;nce, T&uuml;rk psikolog Muzaffer \u015eerif&rsquo;in yapt\u0131\u011f\u0131 bir &ccedil;al\u0131\u015fmada insanlar\u0131n belirsiz durumlarda ba\u015fkalar\u0131n\u0131n yarg\u0131lar\u0131na g&uuml;vendi\u011fini g&ouml;r&uuml;lm&uuml;\u015ft&uuml;. Evet, belki cevab\u0131n &ccedil;ok net g&ouml;z&uuml;kmedi\u011fi durumlarda insanlar ba\u015fkalar\u0131n\u0131n fikirlerini kullan\u0131yordu. Peki cevab\u0131n &ccedil;ok a&ccedil;\u0131k oldu\u011fu durumlarda, insanlar -grubun di\u011fer &uuml;yeleri kendilerinden farkl\u0131 d&uuml;\u015f&uuml;nseler bile- kendi yarg\u0131lar\u0131na g&uuml;venebiliyorlar m\u0131yd\u0131?\n<\/p>\n<p>\n\t<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" alt=\"Asch_experiment\" class=\"size-medium wp-image-1556 alignleft\" height=\"246\" src=\"http:\/\/kortopsikoloji.com\/dergi\/wp-content\/uploads\/2014\/04\/Asch_experiment-300x246.png\" style=\"line-height: 1.5em;\" width=\"300\" \/>\n<\/p>\n<p>\n\tAsch bu soruyu cevaplamak i&ccedil;in bir deney haz\u0131rlad\u0131. Kat\u0131lan deneklere bir g&ouml;rsel alg\u0131 deneyi yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 s&ouml;yledi. Toplamda say\u0131s\u0131 5-7 aral\u0131\u011f\u0131nda de\u011fi\u015fen kat\u0131l\u0131mc\u0131 gruplar\u0131na &uuml;zerinde tek bir &ccedil;izgi olan bir kart ile &uuml;zerinde &uuml;&ccedil; &ccedil;izgi olan bir kart g&ouml;sterilecek ve bu &uuml;&ccedil; &ccedil;izgiden hangisinin ilk karttaki &ccedil;izgi ile ayn\u0131 boyda oldu\u011fu sorulacakt\u0131. &Ccedil;izgilerin boylar\u0131 aras\u0131nda belirgin farklar vard\u0131, yani g&ouml;sterilen her kart &ccedil;ifti i&ccedil;in cevap &ccedil;ok a&ccedil;\u0131kt\u0131. Bir masan\u0131n etraf\u0131na oturan kat\u0131l\u0131mc\u0131lar s\u0131ra onlara geldi\u011finde cevab\u0131 y&uuml;ksek sesle s&ouml;yleyecekti. Fakat ger&ccedil;ekte bir ki\u015fi hari&ccedil; di\u011fer t&uuml;m denekler bu ara\u015ft\u0131rman\u0131n bir alg\u0131 deneyi olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 biliyordu. \u0130\u015fbirlik&ccedil;i diye adland\u0131r\u0131lan bu insanlar ilk 6 kart &ccedil;iftine do\u011fru cevap verecek, daha sonraki kart &ccedil;iftleri i&ccedil;in daha &ouml;nceden belirlenmi\u015f yanl\u0131\u015f cevaplar\u0131 s&ouml;yleyeceklerdi. Deneyde ger&ccedil;ek denekler sonuncu sandalyede oturuyor ve &ouml;nceki kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n cevaplar\u0131n\u0131&nbsp;<span style=\"line-height: 1.5em;\">duyuyorlard\u0131. Deneyin sonucunda grup bask\u0131s\u0131n\u0131n ne kadar etkin oldu\u011fu kan\u0131tland\u0131. Ger&ccedil;ek deneklerin &ccedil;o\u011fu -asl\u0131nda cevab\u0131n yanl\u0131\u015f oldu\u011funu bilmelerine ra\u011fmen- gruba uyum g&ouml;sterdiler ve yanl\u0131\u015f cevab\u0131 verdiler. Deneklerin y&uuml;zde 75&rsquo;i en az bir soruya yanl\u0131\u015f cevap verdi.<\/span>\n<\/p>\n<p>\n\t<span style=\"line-height: 1.5em;\">Peki insanlar\u0131n &ccedil;o\u011funlu\u011fa uymas\u0131n\u0131 hangi fakt&ouml;rler etkiliyor? &Ouml;ncelikle ki\u015finin i&ccedil;erisinde bulundu\u011fu grubun b&uuml;y&uuml;kl&uuml;\u011f&uuml; &ccedil;ok &ouml;nemli. Sadece bir ki\u015fi ile fikir ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131na d&uuml;\u015fmek ile d&ouml;rt ki\u015fiden farkl\u0131 d&uuml;\u015f&uuml;nmek ayn\u0131 de\u011fil. Grubun b&uuml;y&uuml;kl&uuml;\u011f&uuml;n&uuml;n yan\u0131 s\u0131ra, grup &uuml;yelerinin sahip oldu\u011fu stat&uuml; artt\u0131k&ccedil;a gruba uyum art\u0131yor. Di\u011fer belirleyici bir fakt&ouml;rse, grup &uuml;yelerinin fikir ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131. Deneyde g&ouml;r&uuml;ld&uuml; ki, e\u011fer bir tane bile grup &uuml;yesi di\u011ferlerinden farkl\u0131 bir cevap veriyorsa, ger&ccedil;ek denekler do\u011fru cevab\u0131 daha rahat s&ouml;yleyebiliyorlar &ccedil;&uuml;nk&uuml; grupta tek farkl\u0131 d&uuml;\u015f&uuml;nen onlar olmuyor. Ayr\u0131ca insanlar cevaplar\u0131n\u0131 sesli s&ouml;ylemek yerine ka\u011f\u0131da yazabildiklerinde gruba uyumun azald\u0131\u011f\u0131 g&ouml;r&uuml;l&uuml;yor.<\/span>\n<\/p>\n<p>\n\tPeki bizler neden i&ccedil;inde bulundu\u011fumuz gruplara\/topluma uyar\u0131z? Birincisi hata yapmamak, ikincisi ise grup taraf\u0131ndan sevilmek i&ccedil;in. Do\u011fru cevab\u0131 vermek i&ccedil;in uyum g&ouml;steren insanlar bazen ger&ccedil;ekten yanl\u0131\u015f karar verdiklerini, grubun hakl\u0131 oldu\u011funu d&uuml;\u015f&uuml;n&uuml;rler ve bu y&uuml;zden grubun verdi\u011fi cevaplar\u0131 benimserler. Ama bazen insanlar yanl\u0131\u015f oldu\u011funu bildikleri halde &ouml;tekilerin kararlar\u0131n\u0131 izlerler. &Ccedil;&uuml;nk&uuml; farkl\u0131 bir g&ouml;r&uuml;\u015fe sahip olduklar\u0131nda b&uuml;t&uuml;n oklar\u0131n kendisine &ccedil;evrilece\u011fini d&uuml;\u015f&uuml;n&uuml;rler. Gruptan d\u0131\u015flanmaktan korktu\u011fu i&ccedil;in de di\u011ferleriyle ayn\u0131 fikirdeymi\u015f gibi rol yaparlar.\n<\/p>\n<p>\n\t<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" alt=\"suru_psikolojisi_bir_yere_kadar\" class=\"size-medium wp-image-1554 alignright\" height=\"232\" src=\"http:\/\/kortopsikoloji.com\/dergi\/wp-content\/uploads\/2014\/04\/suru_psikolojisi_bir_yere_kadar-300x232.jpg\" style=\"line-height: 1.5em;\" width=\"300\" \/>\n<\/p>\n<p>\n\tK\u0131sacas\u0131, hepimiz bazen do\u011fru bildiklerimizden vazge&ccedil;ebiliyoruz. Hi&ccedil; be\u011fenmedi\u011fimiz bir kitab\u0131 sevmi\u015f gibi davran\u0131yor ya da ilgimizi &ccedil;ekmeyen bir konuyla ilgileniyor gibi yapabiliyoruz. Bazen ba\u015fkalar\u0131n\u0131 koyun gibi olmakla su&ccedil;lasak da asl\u0131nda s&uuml;r&uuml;den ayr\u0131lmay\u0131 bazen biz de pek beceremiyoruz. Sizce siz ne &ouml;l&ccedil;&uuml;de do\u011frular\u0131n\u0131z\u0131n pe\u015finden gidebiliyor ve her \u015feye ra\u011fmen di\u011ferlerinden farkl\u0131 olabilmeyi g&ouml;ze alabiliyorsunuz?<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kararlar\u0131m\u0131z\u0131 \u00f6zg\u00fcrce alabiliyor muyuz? Peki inand\u0131klar\u0131m\u0131z\u0131 cesaretle savunabiliyor muyuz? S\u00fcr\u00fc psikolojisi \u00e7ok kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z ve hi\u00e7bir zaman pop\u00fclerli\u011fini kaybetmeyen bir kavram bizim i\u00e7in.<\/p>","protected":false},"author":4,"featured_media":6714,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[30,472],"tags":[473,474,475,476,477,478],"class_list":["post-1543","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kisisel-gelisim-yazilari","category-nisan2014","tag-asch-deneyi","tag-grup-baskisi","tag-itaat","tag-suru-psikolojisi","tag-uyma","tag-uyum-saglama"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/korto.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1543","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/korto.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/korto.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/korto.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/korto.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1543"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/korto.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1543\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/korto.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6714"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/korto.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1543"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/korto.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1543"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/korto.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1543"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}