ÇOCUKLARDA DİKKAT EKSİKLİĞİ VE HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU NASIL FARKEDİLEBİLİR?

Yazar: Psikolojik Danışman Ceren Aktürk

Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) benzer gelişim düzeyindeki bireylerin gösterdiği davranışlara kıyasla daha sık ve şiddetli kendini gösteren, kalıcı ve sürekli bir dikkatsizlik ve dürtüsellik ile tanımlanan tıbbi bir bozukluktur.  Günümüzde sık rastlanan bir sağlık sorunu olmasına rağmen henüz nedenlerine ilişkin kesin bir bilgi bulunmuyor. Ancak pek çok sorunda olduğu gibi bunda da güçlü genetik etkilerden bahsedilebilir. Bunun yanında çevresel etkileri beslenme, beynin işleyişinde meydana gelen sorunlar gibi pek çok etkenin varlığı önemli olabiliyor.

Başlangıcı genellikle 3 yaş dönemi olması ile birlikte tanı, genellikle düzenli öğrenimin gerçekleştiği ilkokul yıllarında koyuluyor. Ancak tanıyı beklemek yaşanan sorunların görmezden gelinmesine ve müdahalelerin gecikmesine neden olabilir. Okul öncesi dönemde uzmanlar tarafından herhangi bir tanı konmasa da çocuğun yaşadığı konsantre zorluğu, aşırı hareketlilik ve düşünmeden hareket etme gibi davranışların gösterilmesinden yola çıkarak erken müdahale ile ileriki dönemlerde bireyin hayatını zorlaştıracak  bazı durumların ortaya çıkması engellenebilir.

Peki çocuğumuzda Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu olabileceği düşüncesi içerisindeysek, durumu fark etmemize yardımcı olacak bazı ipuçları nelerdir?

•    Yürümeye başladıktan sonra çok hareketli olduğunu ve izlerken bile yorulduğunuzu hissettiğiniz oldu mu?
•    Küçük yaşlarından bu yana geçen zamanı düşünürseniz çocuğun tehlikelerle arası nasıl olmuştur? Başına bir şey geldiğinde bundan ders çıkarır mi?
•    Eşyalarına sahip çıkar mi? Eşya kaybeder mi?
•    Ona bir şey anlatırken sizi dinlediğini hisseder misiniz?
•    Size bir şey anlatmak istediğinde rahatlıkla anlar misiniz, yoksa sorularla bilgi almak gerekir mi?
•    Başladığı işi bitirmek onun için önemli midir?
•    Okulda öğretmenlerinin gözlemleri nelerdir?

Dürtüleriyle hareket etme, dikkatsiz olma, sabır gösterememe ve aşırı hareketli olma gibi davranışları pek çok çocuk sergileyebilir. Anne –babalar genelde çocuklarını dikkatsiz ve aşırı hareketli olarak tanımlar; fakat önemli olan nokta, DEHB olan çocuklarda bu durumların süreklilik göstermesidir. Bu çocuklar her ortamda ve her zaman benzeri türde davranışlarda bulunurlar. Bunun yanında DEHB’nin çeşitlerinini olduğu, bireysel farklılıkların görüldüğü; bu nedenle bir uzman yardımı ile tanının koyulması ve tedavi planının çıkarılmasının önemi unutulmamalıdır.