KISA KISA

Sosyal Fobi İş Yaşantısını da Olumsuz Etkileyebilir

Yazar: Melis Özman

Birçoğumuzun sosyal ortamlarda kaygı duygduğu, işe yaramaz veya değersiz hissettiği ve utanma duyduğu anlar olmuştur. Ancak daha fazlasının görüldüğü bir psikolojik sorun vardır ki o da sosyal kaygı bozukluğu yani sosyal fobidir. Sosyal fobi, kişinin pek çok sosyal ortamda korku ve şiddetli kaygı yaşaması, insanlarla etkileşime girmekten kaçınması, başkalarının kendisini izlediğini ve onu değerlendireceğini düşünüp bu durumdan sürekli olarak rahatsızlık duyması, küçük duruma düşeceğinden ya da utanç verici bir davranışta bulunmadan korkması gibi belirtiler gösterdiği psikolojik bir sorundur.

Sosyal fobi yaşayan bireyler kişisel ve sosyal yaşamlarında büyük sıkıntılar yaşar; günlük normal yaşamları etkilenir. Sosyal bir ortam olan iş ortamlarında da bu nedenle sorunlar ortaya çıkması muhtemeldri.  Örneğin sosyal fobisi olan birisi çoğunlukla, çalışma arkadaşlarıyla iletişime girmekten, sosyalleşmekten korku duyduğu için ilişki kurmaktan kaçınma eğilimi gösterecekti. Bunun yanında is hayatının zaman zaman parçası olan topluluk önünde konuşma veya toplantılarda söz alma gibi durumlarda rahat olmakta sıkıntı çekmek de sosyal fobi yaşayan bireylerin karşılaşabileceği bir diğer zorluk. İş başvurusu sonrası yapılan  mülakatlar da sosyal fobisi olan bireyler için oldukça zorlu olacaktır. Bu kişiler başkaları önünde kendilerini küçük düşüreceklerini, yanlış bir şey söyleyeceklerini veya olumsuz bir tepki alacaklarını düşündüklerinde korku daha da artmakta, bu nedenle sıklıkla iş görüşmesi, toplantı veya sosyal etkinliklerden kaçınılmaktadır.

Sosyal fobinin tedavisinde etkili bir yöntem, bilişsel-davranışçı yaklaşımı kullanan bireysel veya grupla psikoterapi ve psikolojik danışmanlıktır. Burada uzman, kişinin mantıksız düşünce kalıplarını değiştirmesine, davranış değişikliği gerçekleştirmesine ve çeşitli sosyal beceriler kazanmasına yardımcı olur. Ancak bundan bireylerin değişime açık ve gönüllü olması; uzmanla birlikte işbirliği içinde çalışması son derece önemlidir. Bununla birlikte sosyal fobi ile baş etmede önemli adımlar arasında bireylerin yaşadıkları sıkıntıyı kendilerini yanlarında rahat hissettikleri kişilerle paylaşmaları; spor, müzik, meditasyon gibi çeşitli etkinliklerde bulunup gevşemeleri; gerektiğinde medikal destek almaları sayılabilir.

Psikolojik Danışma İle İlgili Yanlış Bilinenler ve Gerçekler

Psikolojik danışma ülkemizde yeni gelişmekte olan bir alan. Bu alanda her geçen gün daha çok kişiye ulaşılıyor ve destek veriliyor. Ancak hala çoğu insan psikolojik danışma hizmetine önyargılarla yaklaşma eğilimi gösterebiliyor. Bunun nedenlerinden birisi konu ile ilgili yeterli ve doğru bilgi sahibi olunmaması. Biz de birkaç örnek üstünden giderek psikolojik danışmanlıkla ilgili yanlış bilgileri düzeltelim istedik.

Yanlış Bilinen: Psikolojik danışmanlık sadece ciddi ruhsal problemi olan insanlar içindir.
Doğrusu: Psikolojik danışmanlık sadece ruhsal problemler ile ilgilenmez. Genellikle psikolojik destek, bir sorun ortaya çıktığında devreye girse de aslında problem safhasına gelmeden de veya sorunlar henüz ciddi boyutta olmadığında da yardım alınabilir. Çünkü bu tarz bir destek, sorunlarla karşılaşıldığında en etkili çözüm yollarını bulmada, kendimize dair farkındalık kazanmada ve en öncemlisi de her zaman kullanabileceğimiz çeşitli beceriler kazanmada yardımcı olur. Kısaca psikolojik danışma almak, ciddi sorunlarınız olduğu anlamına gelmez.

Yanlış Bilinen: Uzman, kişilerin tüm sorunlarını çözer.
Doğrusu: Psikolojik destek alanında uzmanlaşmış kişiler, kişinin problemleri hakkında düşünebilmesine, kendisi ve yaşadıkları ile ilgili farkındalık   kazanmasına ve yaşadıkları sorunlarla basa çıkmasına yardımcı olan kişidir. Bu nedenle uzmanın kişinin her sorununu çözen kişi konumunda olması doğru bir yaklaşım değildir.Uzmanın, bir sorun üstünde nasıl etkili çalışılacağını göstermesi ve kişinin bu becerileri kazanması, yaşamının diğer alanlarına da bunları uygulaması için bir fırsat sunar.

Yanlış Bilinen: Psikolojik destek almak zayıflık belirtisidir.
Doğrusu: Bu alanda en sık rastlanan çekincelerden birisi, psikolojik destek istemenin kişinin zayıf, güçsüz olduğunu göstermesi düşüncesidir. Oysa değişim için adım atmak ve sorunlarının farkında olmak, aksine kişinin cesaretli olduğunu gösterir. Psikolojik destek için ilk adımı atmak kolay değildir. Bu nedenle yardım almak kişinin kendisiyle ilgili çalışma yapmak için hazır olduğunu gösterir.

Yanlış Bilinen: Uzman bana ne yapmam gerektiğini söyleyecek ve beni hemen düzeltecek.
Doğrusu: Psikolojik danışmada uzman bireye ne yapması veya yapmaması gerektiğini söylemez. Bu nedenle profesyonel yardım, tavsiye üstüne kurulmaz. Uzman, duygularınızı, düşüncelerinizi ve sorunlarını derinlemesine incelemeniz ve amaçlarınıza ulaşmanız doğrultusunda size yardımcı olmak için oradadır. Psikolojik danışma yakınlarımızdan aldığımız tavsiye veya sohbetlerin ötesinde, profesyonel bir yardım ve süreçtir.

Yanlış Bilinen: Uzmanlar hiç bir şey söylemez sadece dinler ve not alırlar.
Doğrusu:  Birçok insana göre danışmanlık görüşmesinde gerçekleşen şey, çoğu zaman bir kanepenin olduğu, göz kontağından uzak, sessiz bir şekilde analiz edilmedir. Oysa psikolojik danışma sürecinde uzman bireyle ortaklaşa bir çalışma yapar, her ikisi de yoğun çaba harcar. Uzman bu süreçte, eğitimi sırasında kazandığı bilgi, beceri ve teknikleri kullanır; farklı yaklaşımlardan yararlanır.